در دل کویر پهناور و در فاصله ای اندک از شهر تاریخی یزد، روستایی کهن با قدمتی چند هزار ساله قرار دارد که هر بیننده ای را به سفری در زمان دعوت می کند. روستای فهرج با بافت خشتی و آرامش کویری خود، تجربه ای بی نظیر از زیستن در دل تاریخ را برای مسافران به ارمغان می آورد. این روستای باستانی که به عنوان یکی از مهم ترین مقاصد گردشگری استان یزد شناخته می شود با جاذبه های منحصربه فرد خود، مقصدی ایده آل برای مخاطبان طلا گشت است.
روستای فهرج؛ نگین کویر یزد
روستای فهرج در جنوب شرقی شهر یزد و در مسیر جاده یزد به بافق قرار گرفته است. این روستا که در ارتفاع ۱۲۷۰ متری از سطح دریا واقع شده، از شمال شرقی به کوه چلته می رسد و چشم اندازی بدیع از کویر و کوهستان را پیش روی بازدیدکنندگان قرار می دهد. فهرج با جمعیتی بالغ بر ۲۹۶۳ نفر، یکی از سکونتگاه های قدیمی بشری است که قدمت آن به پیش از اسلام بازمی گردد.
تاریخچه کهن روستای فهرج
تاریخ روستای فهرج به دوران پیش از اسلام می رسد و برخی از کارشناسان قدمت آن را بیش از پنج هزار سال تخمین می زنند. نام اولیه این روستا «فرافر» بوده که در قرون چهارم و پنجم هجری قمری به «پهره» یا «پهرشت» و سپس به «فهرج» تغییر یافته است. فهرج در گذشته های دور، به عنوان دروازه الیساتیس و یکی از چهار بخش مهم شهر تاریخی یزد قدیم محسوب می شد. این روستا تا قرن هشتم هجری قمری به عنوان یکی از شهرهای یزد مطرح بوده و در تواریخ کهن از آن به عنوان یکی از سه رأس «قری ثلاثه» یزد، در کنار خویدک و سریزد یاد شده است.
معماری سنتی و بافت کویری
بافت مسکونی روستای فهرج به صورت نیمه متمرکز و خطی در جهت جاده دسترسی شکل گرفته است. خانه های خشتی با سادگی و صمیمیت خود، جلوه ای از معماری کویری را به نمایش گذاشته اند. مصالح به کار رفته در ساخت این بناها عمدتاً شامل خشت، گل، آجر و آهن است که هماهنگی کامل با اقلیم گرم و خشک منطقه دارد. مسجد جامع در مرکز روستا واقع شده و بافت مسکونی قدیمی پیرامون آن شکل گرفته است، که نشان از اهمیت این بنای تاریخی در حیات اجتماعی و فرهنگی روستا دارد.
مسجد جامع فهرج؛ کهن ترین مسجد ایران
مسجد جامع فهرج که با نام مسجد امام حسن نیز شناخته می شود، یکی از ارزش مندترین آثار تاریخی ایران به شمار می رود. این مسجد که متعلق به صدر اسلام است، در تاریخ ۳۰ آذر ۱۳۴۹ با شماره ثبت ۹۰۶ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. ساخت این بنا به نیمه اول قرن اول هجری بازمی گردد، اما ساختمان اصلی آن از آثار دوره ساسانیان بوده که با ورود اسلام به مسجد تبدیل شده است. مسجد جامع فهرج دارای هشت ستون بزرگ، شبستانی کوچک و مناره ای گلی است که در قرن سوم به بنا اضافه شده است. آنچه این مسجد را منحصربه فرد می سازد، این است که در طول بیش از هزار سال، هیچ تغییری در ساختار آن ایجاد نشده و همچنان به عنوان مکانی برای اقامه نماز مورد استفاده قرار می گیرد. معماری این بنا که تلفیقی از هنر ساسانی و اسلامی است، با گچ بری های ظریف و سقف بلند خود، هر بیننده ای را به تحسین وا می دارد.
جاذبه های تاریخی و گردشگری فهرج
روستای فهرج با داشتن بیش از ۱۰۲ یادگار تاریخی از دوران هخامنشیان، اشکانیان و ساسانیان، گنجینه ای ارزشمند از تاریخ ایران زمین است. از مهم ترین جاذبه های تاریخی این روستا می توان به آب انبار حسینیه اشاره کرد که قدمت آن به دوره های پیش از اسلام بازمی گردد. قلعه باستانی فهرج نیز از دیگر آثار دیدنی این روستاست که تاریخ بنای آن به قرن دهم هجری قمری می رسد. مجموعه تاریخی شهدای فهرج، مسجد علاقبندی (علی قوندی) با گچ بری های زیبا و چاه چهل دختران از دیگر جاذبه های ارزشمند این روستای کهن هستند. هر یک از این آثار، روایتی از تاریخ و تمدن این سرزمین را برای بازدیدکنندگان زنده می کنند.
کویر فهرج؛ تجربه ای فراموش نشدنی
فراتر از بافت تاریخی و آثار باستانی، کویر فهرج با چشم اندازهای بی نهایت و آرامش وصف ناپذیر خود، مقصدی ایده آل برای طبیعت گردان و علاقه مندان به ماجراجویی است. کمپ های کویری این منطقه با امکانات مناسب، فرصت اقامت در دل کویر و تجربه شب های ستاره باران را برای مسافران فراهم می کنند. فعالیت های هیجانی مانند کویرنوردی و شترسواری نیز از دیگر تفریحات جذابی است که در این منطقه قابل انجام است. هم صحبتی با مردم مهمان نواز فهرج نیز خود جاذبه ای دیگر برای این روستاست که سفر به این دیار را به تجربه ای ماندگار تبدیل می کند.
نتیجه گیری
روستای فهرج با قدمتی چند هزار ساله، گنجینه ای ارزشمند از تاریخ، فرهنگ و معماری ایران زمین در دل کویر یزد است. از مسجد جامع کهن و آب انبارهای تاریخی گرفته تا کویر بیکران و مهمان نوازی مردم آن، هر گوشه از این روستا داستانی برای گفتن دارد. فهرج که به عنوان نخستین روستای گردشگری دسترس پذیر کشور معرفی شده، مقصدی بی نظیر برای آن دسته از مسافرانی است که به دنبال تجربه ای اصیل و خاطره انگیز از سفر به دل تاریخ و طبیعت ایران هستند.
سوالات متداول
۱. بهترین زمان برای سفر به روستای فهرج چه فصلی است؟
فصل های پاییز و بهار به دلیل هوای معتدل، بهترین زمان برای بازدید از این روستای کویری محسوب می شوند.
۲. چگونه می توان به روستای فهرج دسترسی پیدا کرد؟
این روستا در مسیر جاده یزد به بافق و در فاصله ۳۰ کیلومتری شرق شهر یزد قرار دارد و با خودروی شخصی یا تورهای گردشگری قابل دسترسی است.
۳. آیا امکانات اقامتی در روستای فهرج وجود دارد؟
بله، کمپ های کویری و اقامتگاه های بوم گردی در این منطقه برای اقامت مسافران فراهم شده است.
۰ نظر